İran, ABD ile gergin ilişkilerde yeni bir ateşkes önerisiyle dikkat çekiyor. Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi tarafından Islamabad’da sunulan plan, üç aşamada ele alınacak müzakereleri içeriyor. Ancak, ABD Başkanı Donald Trump’ın bu teklife sıcak bakmadığı yönünde gelen sinyaller, sürecin zorluğuna işaret ediyor. Pakistan, iki taraf arasında aracılık yapma çabalarını sürdürürken, geçen hafta ABD heyetinin İslamabad ziyareti iptal oldu ve diplomatik görüşmeler hız kesmeden devam ediyor.
İlk aşamada, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik askeri operasyonlarının durdurulması ve Washington’un yeniden saldırı yapmayacağına dair uluslararası güvence sağlanması hedefleniyor. İkinci aşamada ise İran limanlarına uygulanan ambargonun kaldırılması ve Hürmüz Boğazı’nın geleceği üzerinde durulacak. Tahran, boğazın tekrar açılması durumunda kontrolün kendisinde kalmasını istiyor. Üçüncü aşamada ise İran’ın uzun zamandır tartışmalara konu olan nükleer programı masaya yatırılacak ve Tahran, uranyum zenginleştirme hakkının tanınmasını talep ediyor.
ABD yetkilileri, Trump’ın bu teklife olumlu yaklaşmadığını belirterek, nükleer meselenin başından itibaren ele alınması gerektiğini vurguluyor. Beyaz Saray Sözcüsü Olivia Wells, “Basın üzerinden müzakere etmeyiz ve kırmızı çizgilerimiz nettir” diyerek Washington’un tutumunu netleştirdi.
İsrailli yetkililer ise müzakere sürecine dair konuşmaktan kaçınırken, çatışma ihtimalinin hala masada olduğunu belirtiyor. İsrail kabine üyesi Zeev Elkin, Tahran ile iyi bir anlaşmaya varılmazsa, çatışmaların yeniden başlaması olasılığının sürdüğünü ifade etti. ABD tarafında da benzer bir görüş hakim; müzakere sürecinin olumsuz sonuçlanması halinde kısa süreli çatışmaların yeniden başlayabileceği ihtimali göz ardı edilmiyor.
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, İran’ın Hürmüz Boğazı’na yönelik yaklaşımının Washington’un beklentilerini karşılamadığını söyleyerek, boğazın İran’ın izniyle açık kalmasını sağlayacak bir durumun kabul edilemeyeceğini ifade etti. Hürmüz Boğazı’ndaki gerilim, krizin ana başlıklarından biri olmaya devam ediyor. İran, ambargolar altında müzakereleri reddederken, Dışişleri Bakanı Arakçi’nin sunduğu yeni teklifte, ambargoların kaldırılması ve Hürmüz Boğazı’nın açılması öneriliyor. Ancak, bu planın Trump yönetimi tarafından kabul edilmesi zor görülüyor.
2015 yılında İran ile birçok ülke arasında imzalanan nükleer anlaşma, Tahran’ın nükleer programına önemli sınırlamalar getirmişti. Ancak Trump, bu anlaşmadan tek taraflı olarak çekilince ilişkilerdeki gerilim artmıştı. Şu an, tarihin en karmaşık müzakerelerinden biri yaşanıyor ve uluslararası toplum çözüm umudunu sürdürüyor.
